Imperial College London ve Londra Hijyen ve Tropikal Tıp Okulundan bilim insanları, Avrupa Birliği’nin 27 üyesi, İngiltere, Norveç ve İsviçre olmak üzere 30 ülkenin nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ının yaşadığı 854 kentsel bölgede aşırı sıcakların can kayıplarına etkisini inceledi.
Araştırmacılar, sıcaklık kayıtlarını ve geçmişte sıcaklık ve ölüm oranları arasında gözlemlenen ilişkiye dayalı modellemeleri kullanarak, 2000-2026 yıllarındaki yaz dönemlerinde her bir kentsel bölgede sıcaklara bağlı olarak beklenen fazladan ölümlerin sayısını tahmin etti. Bu yöntemin, ulusal sağlık otoritelerinin daha sonra yayımladığı resmi aşırı sıcaklık kaynaklı ölüm istatistikleriyle tutarlı sonuçlar verdiği görüldü.
Can kayıplarının üçte ikisinde iklim değişikliği etkisi
Buna göre, bilim insanları söz konusu ülkelerde bu yaz yaşanan kavurucu sıcaklara bağlı olarak 50 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini tahmin ediyor. Söz konusu can kayıplarının üçte ikisi fosil yakıtların kullanılmasından kaynaklanan iklim değişikliğine bağlanıyor.
Aşırı sıcaklar nedeniyle 2026 yazında yaşanan ölümler, 2000’den beri tutulan kayıtlardaki en yüksek seviye oldu. Yüksek sıcaklar nedeniyle 2022’de 29 bin, 2003’te 28 bin ölüm meydana geldiği belirlenmişti.
Bilim insanlarının tahminlerine göre, ölümlerin yaklaşık üçte biri 17 Haziran-1 Temmuz döneminde yaşandı. Bu dönemde, bölgenin tamamında günlük ortalama sıcaklıklar 1991-2020 ortalamasını 5 dereceden fazla aştı.
En ağır etkilenen bölgeler arasında ise en yüksek sıcaklık değerleri ve can kaybının görüldüğü Güney ve Batı Avrupa’daki kentler yer aldı.
İngiltere gibi genellikle daha serin olan Kuzey Avrupa ülkelerinin kentsel bölgelerinde ise yaklaşık 4 bin 500 kişinin sıcaklık nedeniyle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.
65 yaşın altındaki 6 bin kişi hayatını kaybetti
Sıcağa bağlı ölümler, ağırlıklı olarak ileri yaştaki insanları etkilese de analiz edilen kentsel bölgelerde bu yaz 65 yaşın altındaki yaklaşık 6 bin kişinin sıcaklar nedeniyle hayatını kaybettiği değerlendiriliyor.
Yaz mevsimi, özellikle Batı Avrupa’da art arda yaşanan aşırı sıcak hava dalgalarıyla şiddetlendi ve halk sağlığı üzerinde ciddi etkiler yarattı. Batı Avrupa, en yüksek sıcaklık anomalisinin görüldüğü bölge oldu.
Yaz mevsiminin genelinde sıcaklıklar 1991-2020 ortalamasının yaklaşık 2,9 derece üzerine çıkarken, bazı günlerde bu fark 12 dereceye kadar ulaştı.
